İnternetdə “partlamaq” istəyirsən?

İnternetdə “Boom” yaratmaq elə də çətin deyil. Bir az ağlın olmalıdır, bir az ağlından artıq cəsarətin, bir qədər də ağlını və cəsarətini sığortalayan istedadın (və ya məhsulun). Bu işi bacaran və hətta bir neçə dəfə sınaqdan keçirən biri kimi, “Boom” fəlsəfəsi üzrə dissertasiya da yaza bilərəm.

Amma ehtiyac görmürəm. Və bunu zərərli fəaliyyət hesab edirəm. Məsələn, Karate ustaları özünümdafiədən danışır, amma bu idman növünü öyrənib onun-bunun üstünə “xod” gedənlərə haqq-ədalət fəlsəfəsi danışacağıq? Dinləyəcəklərmi? Ya da, məsələyə elmi yanaşaq: Eynşteyn atomu parçaladı ki, yaponları məhv etsin?

Biz heç nə ixtira eləmirik. Heç bir yenilik gətirmirik. Sadəcə “partlamaq” istəyirik… Və partlayırıq.

Kimsə deyə bilər ki, əlin yağlıdır, öz başına sürt. İki dəfə müsabiqələrdə rəqiblərimin yuxusunu qaçırdım, bəs etmədimi? Bir neçə şirkətin piar işini təşkil etməkdə ustalığımı göstərdim. Yox… Həmin şirkətlərin rəhbərlərini bunu çoxdan unudub.

Məsələ “like” və ya “səs” istəməkdə deyil. İstənilən an (ancaq 2015-ci ildə), növbəti bir İnternet müsabiqəsində ortaya çıxa və növbəti bir “Boom” effekti yarada bilərəm. Buna “inanmıyormuş gibi yapa” bilərsiniz. Amma hələ də bir çox yazar tanışım “sən Allah, bunu necə etdin?” deyə soruşur. Çünki məndən çox gündəmdədirlər, yazıları mənim yazılarımdan çox paylaşılır… Amma hələ də mənim “Boom”u necə qaldırdığımla maraqlanırlar.

“Boom” özlüyündə piramida effektinə malikdir. Maliyyə piramidasından danışıram. İnsanları başına yığıb irəliləyirsən. Əyləci basanda hər şey dağılır. Amma gördün ki, laxlama və ya yorulma baş verib, dayana bilərsən. Lakin sürücü ustalığı göstərməlisən. “Saxla, sağa ver” məsələsi. Yaxud da tempi azalda bilərsən. Yoxsa, bayaq dediyim kimi, partlayacaqsan.

Dünyanın valyuta sistemi də belə işləyir. Dolların kursu da “boom” fəlsəfəsini yaxşı bilənlərin idarəsindədir. Dünya siyasətində “konservləşdirilmiş lider” anlayışı da var. Hərçənd, siyasəti sevmirəm.

Pulu sevirəm. Uzaqdan da olsa… Bilirəm ki, artıq “like”, “səs” və ya reytinq naminə “Boom” mərhələsi geridə qaldı. 2014-cü ilin sonuna çatırıq. Gündəmdə olan yazarların adlarını şərh yerinə yaza bilərsiniz. Onlar qəfildən ortaya çıxıb “Boom” yarada bilməzlər. Çünki elə ortadadırlar, gündəmdədirlər… Səhnəyə “daramm!” deyə elə səhnədən tullana bilməzsən. Səhnəyə “zakulis”dən atılmaq və insanları ancaq bu cür heyrətləndirmək mümkündür. Ya da zaldan… Amma onun da effekti müvəqqətidir. Sonra səhnəarxasına keçib libas dəyişməlisən. Yoxsa, hamı səni elə “zaldan çıxan uşaq” kimi tanıyacaq.

Həmişə gündəmdə olmaq heç də yaxşı hal deyil. Məncə, özünə hörmət edən və sevən yazar 12 ayın ancaq 6 ayında gündəmdə ola bilər. İnsan enerjisidir, hələ 28 yaşımda 12 ay populyar olub sonra intihar etmək fikrində deyiləm.

Niyə özümdən danışıram axı. Mənim mövzum “partlamaq” və “partlatmaq”dandır. Bombanın effekti onun barıtından asılıdır. Barıt nə çox olmalıdır, nə də az. Meydana çıxanda barıta diqqət edin. Partlayanda insanın bağırsaqları sağa-sola yayılır…

Rüfət Əhmədzadə

Gündəlik, 20-21 oktyabr, 2014-cü il.

Psixoz kolxoza qarşı (gündəlik qeydi)

Tam səmimi yazacam: mənim psixoloji problemim var. Mahiyyətindən özüm də baş açmıram. Kompleksdir, depressiyadır, ya nədir… Amma bütün dünyadan qaçmaq, gizlənmək istəyirəm. Hətta ailəmdən də, özümdən belə.

Bu bloqda özümlə baş-başa qalmışam. Çünki paylaşmıram, “fan” səhifəmi də bağlamışam, “facebook” profilimi də. Əsasən abunə olanlar bildirişlə girib baxacaq. Əgər yada salsalar. Belə kimsə yada salmır, ya da nə bilim, var.. o da tək-tük… Vaxt keçəcək, “belə bir yazar var idi” deyəcəklər, vəssəlam.

Bəlkə də, qələm “dostlarım”, özündənrazı “filosof” tanışlarım düz deyir. Mənim ədəbiyyatda yerim yoxdur. Halbuki “sən ədəbiyyatda olmalısan” deyənlərin sözünü dinləyib gəldim. Ya da heç gəlməmişdim. Nə bilim…

Bunun daha mənası yoxdur. Müstəqillik gününü geridə qoyduq. 100 nəfərlik kitab təqdimatı keçirdiyim, mən metrodan çıxarkən kiminsə sevgilisinə “Rüfət Əhmədzadəni tanıdın?” deyə işarə etdiyi, bulvarda bir skamyada tək otururkən heç tanımadığım bir xanımın gəlib mənə lirik şeirlərimi xatırlatdığı və dərdləşdiyi, öz dərdimi unudub başqalarını səbirlə dinlədiyim, özüm param-parça olduğum halda depressiyalı gənclərə ruh verdiyim, inboksuma gündə 10-15 oxucudan tərif, bir o qədər də “fake”lərdən təhqir gəldiyi günləri də geridə qoyduq.

Müstəqil ölkənin vətəndaşıyam… Uğurlu yazar olmaq üçün yetərincə müstəqilliyim çatmadı. Ya da ki, istedadım. Amma yenə də fəxr edirəm. Çünki nə qədər tez ruhdan düşsəm də, qəlbimin dərinliyində əminəm: mənə ağız büzənlərdən qat-qat istedadlıyam. Amma… psixoloji problemim var. Düzü onlarda da var, gizlətməkdə çox istedadlıdırlar. Növbəti “nə bilim”…

Görəsən, mənim problemim düzələndirmi? Bəs başqalarının varlığından əzab çəkən, istehza və kinayədən zövq alan insanların problemi necə? Hərənin bir dərdi var… Ən böyük dərd isə həddən çox səmimi olmaqdır

Dərdimiz dağlara!..

Rüfət Əhmədzadə

Gündəlik qeydləri

18-19 oktyabr, 2014.

Alpay Azər və Rüfət Əhmədzadə RTV-də (VİDEO)

Fevral ayında Azərbaycanın populyar hekayə yazarları olan Alpay Azər və Rüfət Əhmədzadə Xaçmazda yerləşən Regional Televiziyanın (RTV) “Yeni Səhifə” verilişində  qonaq olub, hekayələr mövzusunda danışıblar. Sərdar Aminin telelayihəsində Rüfət Əhmədzadə nəsr və nasirlik barədə fikirlərini bölüşüb, hekayə yazarlığının xüsusiyyətlərinə toxunub. Tanınmış hekayə yazarlarından olan Alpay Azər də, özünün hekayəçilik barədə baxışını, yaradıcılıq məsələləri haqqında fikirlərini ifadə edib.

Qeyd: Verilişdə qeyd olunan “Cavid əfəndi” müsabiqə  layihəsinin formatı və adı dəyişilib, “Anamın Kitabı” Ədəbi Mükafatı təsis olunub. Hazırda müsabiqə gedir, kitabevim.az saytında məlumat almaq olar.

Biz düşünə bildiyimiz qədər azadıq!

Rüfət Əhmədzadənin oxucularla görüşündə AYO sədri, Azadlıq Radiosunun əməkdaşı Namiq Nüseynliyə videomüsahibəsi. Gənc yazar müəllifi olduğu “Adım anonim qalsın” kitabı və ümumiyyətlə, yazar və cəmiyyət münasibətləri barədə fikirlərini səsləndirib. O, ancaq sevgidən yazanları ədəbiyyatla yox, masturbasiya ilə məşğul olmaqda ittiham edib.  Yazarları ictimai mövqe göstərməyə çağırsa da, özünün inqilabçı və ya müxalif olmadığını vurğulayıb.

Sevastopollu rus gözəlçələri

rufat ahmadzada- metbuat ucunQeyd: bu yazı 26 fevral tarixində Qaynar.İnfo-da dərc olunub. Onda hadisələr təzə-təzə inkişaf edirdi. Ümumiyyətlə, “mübahisəli zona” proqnozları özünü doğrultmaqdadır. Arseniy Yatsenyuku isə şəxsən tanıyıram – əslən yəhudidir, mən tanıyan vaxtlarda partiyasına qoşulanların çoxu maliyyə məqsədləri güdürdü. belə zəif siyasətçinin baş nazir olacağını gözləmirdim.

Rüfət Əhmədzadə

Sevastopollu rus gözəlçələri

Ukraynada elə də çox yaşamamışam. Lakin bu ölkəni az qala qarış-qarış gəzmişəm, hər region barədə ortabab təsəvvürüm var. Atam 2 il orda bizneslə məşğul olub, dostları vasitəsi ilə sabiq prezident Yuşenkonun komandasına, o cümlədən indiki deputat Vitali Kliçkoya yaxın olub. Lakin onun və çevrəsinin işləri elə də rahat  getməyib. Çünki Yuşenko vaxtında prezidenti saymayan Timaşenkonun, seçkilərdən sonra isə heç kimi saymayan Yanukoviçin mafiyozi əlaltıları işlərinə əngəl olan bütün yad elementləri neytrallaşdıra bildilər – hərəsini bir yolla…

Yanukoviçin Sevastopolda gizlənməsi və Rusiyaya uçmağa hazırlaşdığı xəbər verilib.

Amma məncə, Yanukoviçin Rusiyaya getməsinə ehtiyac yoxdur. Ukraynada milyonlarla ukraynalı var ki, rus ordusunun gəlişini həsrətlə gözləyir. Şəxsən, 2009-da Ukrayna dilini öyrəndiyim və ukraynalı tanışlarımdan o dildə danışmağı xahiş etdiyim günləri xatırlayıram – təmiz xaxol olasan və sənin dilində danışmaq istəyən azərbaycanlıya güləsən…

Sadəcə, “Yevrosoyuz” tutmaları tutub. Bir az sonra da olacaqlar panslavist və antisemit. Artıq 2 dəfə devrilən Yanukoviç yenə geri qayıdacaq qədər şanslıdır. Viktor Yanukoviç iki dəfə Ukraynanın baş naziri olub. Və ölkənin ən kriminal keçmişə malik və cinayətlərdə ən çox ittiham olunan siyasətçisidir. Kuçmanın taxtının laxladığı zamanlarında Donetsk qubernatorluğundan baş nazir postuna gətirildi. Ona qədər isə, uşaq koloniyasından çıxmış təsadüfi bürokrat idi. Hansısa yollarla fəhləlikdən kombinat direktorluğuna yüksəldi, bir gün də siyasət eşqinə düşdü.

Leonid Kuçma düşünürdü ki, Yanukoviçin Şərqi Ukraynadakı dayaqları və onun milyarder dostu Rinat Axmetov vasitəsi ilə öz yerini möhkəmləndirə biləcək. Ən azından, yerinə vəliəhd olacaq. Amma alınmadı… Hakimiyyət dəyişdi, Yanukoviçin qalması və “dəngələri dəyişmək” ümidi də 2006-cı ildə boşa çıxdı. Kuçma getdisə də, Kiyev ətrafında onun arvadına məxsus olan bir neçə iri müəssisə toxunulmaz qaldı.

Ukraynada ikitirəlik başladı – Yuşenko və Timaşenko arasında. Yanukoviçin Regionlar Partiyası güclənəndə isə üçtirəlik əmələ gəldi. 2009-cu ildəki siyasi prosesləri yaxşı xatırlayıram.

Keçmiş bankir və yəhudi maliyyəçilərinin havadarı, amma zəif demokrat imici yaratmış Yuşenko məktəblərə gedir, ibtidai sinif uşaqlarıyla şəkil çəkdirirdi. Amerikayla əlaqələrin tərəfində idi, Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşmağa isə qorxurdu. Rusiyadan qorxusu isə dəhşətli dərəcədə idi. Sadəcə, həyat yoldaşının rəhbərlik etdiyi “Qolodomor” kampaniyası ilə həm Rusiyanı, həm də Ukraynanın şərqində yaşayan rusbaşları qıcıqlandırmaqla məşğul idi.

Timaşenko – yetərincə kriminal, yetərincə işgüzar, amma aqrar siyasətçi. Fermerlərin dostu idi. Ancaq fermerlərlə şəkil çəkdirirdi. Avropa tərəfdarı və aradabir Rusiyanı qorxutmaqdan zövq alan adam. Marqaret Tetçer obrazı yaratmaqdan hədsiz ləzzət duyan adam. İndi onun yolları açılıb, amma çox uzağa gedə bilməyəcək.

Əvvəl olduğu kimi, indi də ağır sənayə maqnatlarının dostu Yanukoviç. Rusiyanın adamı. Əslən ukraynalı olub, evindər rusca danışmağı sevən insanların prezidenti. Onun gələcək taleyi o qədər dəqiq deyil. Amma… Yadıma düşən bir hadisə ilə söhbəti bağlayım:

Maydanda gəzişirdim. Yaxınlaşan üç miniyubkalı, sarışın qız gördüm. Məndən şəkillərini çəkməyi xahiş etdilər. Rusca danışırdılar, onlara zaraftyana ukraynca cavab verdim, “biz rusuq” dedilər.

– Hardansınız?

– Sevastopoldan!

– Axı ora Ukrayna torpağıdır!

– Bunu hələ bilmək olmaz… Dnestryanı barədə eşitmisənmi?

Hə, eşitdiyimi dedim. Söhbət yavaş-yavaş gəldi regionda rusluğun maraqları üzərinə… Mübahisə etmədim, sadəcə onların fikirlərini öyrənməyə çalışdım. Bir şeyi anladım: ilk baxışdan seks simvolları kimi görünən bu gözəlçələr əslində Rusiyanın dişi əsgərləri idilər. Sonralar Sevastopolu daha yaxından görmək imkanım yarandı. Yenə həmin söhbətlər…

Politoloq deyiləm, amma az-maz jurnalist təcrübəmi də bu yazıya qataraq, belə düşünürəm ki, Ukraynada “mübahisəli zona” yarana bilər. Bundan Qərb də, Rusiya da maraq güdməlidirlər. Bir tərəf rusçuları, digəri isə panukraynaçıları bəhanə edərək. Ya regionda manevrlər etmək, ya da atəşkəsi qorumaq üçün. Və necə ki, Qafqazda, həmçinin Qarabağda…

GƏLƏCƏYİMİZ ÜÇÜN (esse)

rufat ahmadzada 19 fevralQeyd: bu yazı 2 fevral 2014 tarixində bir neçə saytda yayımlansa da, öz bloquma yerləşdirməmişdim. Qərara gəldim ki, bloqumu izləyən dostlar üçün də mətbuatdakı yazılarımı bir araya toplayım. Buyurun…

Rüfət Əhmədzadə

GƏLƏCƏYİMİZ ÜÇÜN

(Esse)

Mən bu dövlətin təəssübkeşiyəm. Vətənpərvər və milli-demokrat əqidəli olduğumu məni az-maz tanıyan hamı bilir. Mövhumatçı olmasam da, mühafizəkaram.

Əgər lazım gəlsə cəbhəyə də könüllü gedərəm. Bronxial astmaya, ürək çatışmazlığına və ailəmin göz yaşlarına baxmadan. Çünki bu dövləti sevmək, Vətənin bütövlüyünü qorumaq lazımdır… Mənim fikrimcə.

Lakin bu dövlətçilik və millətçilik etirafları o mənaya gəlmir ki, sevdiyimizdən heç nə gözləməli deyilik, dövlətimiz (dövlətin başında, qol-budağında yer alan məmurlar) mənim hislərimlə oynamalıdır.

O demək deyil ki, bir il əvvəl Beynəlxalq Qadınlar günündə anasına övlad həbsi “hədiyyə” olunmuş gənclər hələ də həbsdə qalmalıdır. Onlar liberal ola bilərlər, hətta ermənilərlə barışıq da tələb edə bilərlər… Onları sevməyə də bilərik. Lakin 18 yaşlı bir gənci həbs etmək və 1 il boyunca həbsdə saxlamaq, “Dövlət baba” müdrikliyindən deyil. Müxtəlif həll yolları var ikən…

Ölkədə müxtəlif ekstremist dini qruplar qol-budaq açarkən, gənclərimiz burdan baş götürüb Suriyaya gedərkən, rüşvətxorlar məscidləri işğal edərkən… Milli-mənəvi dəyərlərdən bol-bol danışmaq, ölkəmizi “İslam mədəniyyətinin incisi” adlandırmaq da gülüncdür. Mən öz ölkəm və dövlətim haqqında fəxrlə danışmaq arzusunda ikən, bu arzuma qənim kəsilənlər cəzalanmalıdır, onlar qınaqla qarşılanmalıdır. Mən – xəstə valideynlərini təkbaşına dolandıran kasıb yazıçı yox.

Və “yazıçı” demişkən, gənc yazarların bir xeyrinə-şərinə yaramayan, güldən-bülbüldən ədəbiyyat yaradan adamların bütün Azərbaycan yazıçıları adından siyasi bəyanatlar verməsi gülüncdür. Pardon, dəqiq deməliyəm: iyrəncdir!

Mənim torpaqlarım işğalda ikən, mənim düşmənlərim sağdan və soldan hərəkətdə ikən, mənim milliyyətçiliyimdən istifadə etmək, amma əvəzində məni bir qələbə xəbəriylə “xoşbəxt” etməmək gülüncdür.

“İnkişaf və perspektivlər” deyərkən, işsiz və evsiz gəncləri, küçədə qalan ailələri, təqaüdü yetmədiyinə görə dilənən qocaları unutmaq… Əclaflıqdır.

Amma… Gənclər günü bizə lazımdır – bu gündə, bu halda olmasa da. Gəncliyimizi təbrik edirəm. Nə vaxtsa ölkəsinin ona, özünün ölkəsinə layiq olmasını arzu edirəm. Gələcəyimiz üçün… Gələcəyim üçün. Beşikdə yatan körpə oğlumun gələcəyi üçün. Sənin gələcəyin üçün, əziz oxucum!

Solaxay padşahın nağılı


solaxayRüfət Əhmədzadə

Solaxay padşahın nağılı

(hekayə)

Biri var idi, biri yox idi, balaca bir ölkədə Solaxay padşah adında böyük və əzəmətli bir hökmdar var idi. Yazmaqla və oxumaqla arası yox idi, amma yeyəndə, burnunu qurdalayanda, əyanlara və xidmətçilərə qapaz vuranda, subaşına çıxanda, eləcə də hərəmləri ilə görüşəndə həmişə sol əlindən istifadə edərdi. Heç kimlə əl tutub görüşməzdi, ona görə də, salamlaşmaq üçün ancaq qıyıq gözlərini yüngülcə sağa-sola tərpətmək və üzünü turşudub başını ehmalca yelləmək bəs edərdi.

Sağ əlini isə yaddan çıxarmışdı. İndi biri soruşacaq ki, bəs o padşah iki əlini bir-birinə çırpıb fərraşı və ya cəlladı çağırmırdımı? Baho! Sizin ağlınız o əttökən nağıllara getməsin, bizim Solaxay padşah sol əlini havaya qaldıranda, ya da dizinə şappıldatmaq üçün hazır vəziyyətə gətirəndə hamı diqqət kəsilirdi. Bütün əyan-əşrəfin gözü dikilirdi o sol ələ. Padşah əlini yellədib “boynu vurulsun”, ya da “zindana atılsın” dedimi, qəzəbinə gələn kimsəyə mərhəmət olmazdı.

Solaxay padşahın bir qəribə xasiyyəti də var idi. Hüzuruna gələn kimsə yeni adam olanda, əvvəlcə onu qapının kandarında bir qədər gözlədir, sol əlini sol gözünün üstünə qoyur, sağ gözü ilə o insanın ziyan verib-verməyəcəyini müəyyən edirdi. Sonra qonaq bir neçə addım da irəliyə buraxılır, bu dəfə Solaxay padşahın sol əlini sağ gözünə tutmasını gözləyirdi. Və böyük ağla sahib olan Solaxay padşah ikinci dəfə eyni adamı sol gözü ilə nəzərdən keçirirdi. Artıq qonağın ziyanı yox, verəcəyi xeyir maraqlı idi.

Əgər Solaxay Padşah qonağında xeyir verəcək əlamətlər görürdüsə, daha bir neçə addım yaxına gəlməyə icazə verirdi. Xeyir-mənfəət hiss etməzdisə, o adil və həşəmətli hökmdar öz qonaqlarını divanxananın tən ortasında saxlatdırardı. Qonaqların sözünü-istəyini dinləyər, bir dilucu cavab verib yola salardı. Onun katibləri isə həmişə əmrləri yazan kimi görünərdilər. Amma əslində, saatlarla davam edən qəbul günlərində bir vərəq belə dolmazdı.

Çünki padşahın verdiyi sözlər və buyurduğu əmrlər ən yaxşı halda “həll olunar”, ən ortabab halda “zindana salın”, ən pis halda isə… Solaxayın qəzəbinə gəlmək, sadəcə kəllə itirmək deyildi. O, qəzəbinə tuş gələn adamın bütün nəslini özüylə birlikdə məhv edərdi. Çünki böyük və uzaqgörən padşah bilirdi ki, onun qəzəbindən bütün Adəm övladları hiss edə bilər. Bir gün də hansısa boynuvurulmuşun oğlu peyda olar, gəlib padşaha üsyan edərdi. Amma kimisə zindana salanda başqa cür olurdu.

O nəslin kişisi-qadını, qocası-cavanı “bezdim” demədən, gecə-gündüz bilmədən sarayın qabağında boynubükülü növbə tutardı. Solaxay padşah isə xeyirxahlığından geri qalmazdı. Adi günlərdə adi şeylər üstündə zindana atdığı adamların bir qismini bayram günlərində azad etdirər, beləcə də nə qədər insanın dua və şükranlığını qazanmış olardı. Bu həbsetmə-əfvetmə işi nə qədər əyləncəli və fəzilətli olsa da, padşah öz padşahlığını qorumaq üçün həftədə ən azı bir nəfərin başını, bir nəslin kökünü kəsərdi. Belə etməsəydi, xalqı ondan qorxmazdı, hətta sevməzdi də. Solaxay padşahın ən çox nifrət etdiyi və qəzəbləndiyi insanlar solaxaylar idi. Onlar padşahı özlərinə nə qədər yaxın bilsələr də, padşah kimsənin ona oxşamasını istəmirdi. Və bir-bir tapıb sağ əlini işlədə bilməyənləri cəzalandırırdı. Öldürmədiklərinin isə sol əlini kəsirdi ki, məcbur qalıb sağ ələ öyrəşsinlər. Solaxay padşah həm də gözəl tərbiyəçiydi.

O, arada təğyiri-libas olub paytaxtı seyrə çıxmağı sevərdi. İnsanların ən çox nədən danışdığına diqqət edərdi. Məsələn, bir neçə dəfə paytaxtın bazar və küçələrini gəzərkən, rəiyyətin vergilərdən çox gileylənməsinin şahidi oldu.

Saraya qayıdandan sonra bütün əyan-əşrəfi başına toplamış, görüb eşitdiklərini fikirli halda  onlara danışdı. Əvvəlcə, əyanlar elə bildilər ki, padşah rəhmə gəlib və bundan qorxmuşdular. Mərhəmət hissi oyanan padşah artıq bacarıqlı hökmdar ola bilməzdi, ölkəni zəif idarə edərdi. Hətta padşahın hüzuruna qoltuğunda xəncər girən bir neçə əyan var idi ki, xalq onları padşahdan da güclü və sərvətli sayırdı. Onlar istənilən vaxt padşahı da yıxmağa qadir idilər. Sarayın yarısı məhz bu əyanların adamlarından ibarət idi. Dörd-beş əyan əlləri qoltuğunda taxta yaxınlaşmışdılar ki, Solaxay padşah fikirli gözlərini yerdə dikdiyi nöqtədən qaldırıb dedi:

– Rəiyyət vergidən çox gileylənir,  insanlar yaman çox “vergi-vergi” deyirlər. Ona görə də, vergiləri ikiqat qaldırmaq lazımdır. Və camaatın arasında da söz yayılsın ki, çox şikayətlənəndə vergilər daha çox qalxacaq. Amma elə edin ki, rəiyyət məndən inciməsin. Bunu Allahın qisməti bilsinlər və giley-güzar da bəd əlamət sayılsın.

Solaxay padşahın müdrikliyi hamını heyran qoydu. Onun əmri “ikiqat artım” idisə, əyanlar vergiləri üçqat-dördqat artırdılar. Ucqar əyalətlərə isə bu əmr beşqat-altıqat artımla gedib çıxdı. Beləcə, xalq da yavaş-yavaş çox danışmağın pis nəticə verəcəyinə inandı.

Bir ay sonra şah yenə təğyiri-libas olub, paytaxtı gəzməyə çıxdı. Bu dəfə rəiyyət daha ümidsiz görünürdü, amma vergidən gileylənmirdilər. Əksinə, vergi sözü gələndə “Allah şeytana lənət eləsin!” deyib keçirdilər. Bu dəfə insanların narazılığı ondan ibarət idi ki, şəhərə su gəlmir, pintilik basıb.

Padşah istədi yezidlik eləsin, amma əli gəlmədi. Sadəcə əmr etdi ki, şəhər ətrafındakı naxırları, sürü və ilxıları gecə-gecə şəhərə gələn arxlara qovsunlar, səhər suyu murdar görən xalq da bunu şeytanın növbəti məkri kimi anlasın. Solaxay padşahın bu müdrikliyi də işə yaradı. Xalq səssizcə, amma padşaha dua-səna edərək yaşamağa davam edirdi.

Bir ay sonra isə başqa cür vəziyyət var idi. Daha insanlar padşahdan yox, sələmçilərdən gileylənirdi. Hətta bazarda nimdaş paltarlı, hisli-paslı bir qoca əlini göyə qaldırıb fəryad edirdi:

– Bilmirəm, hamballıqla qazandığım qəpik-quruşdan sələmçilərin sələmini verim, yoxsa Solaxay padşahın vergisini… Allahım, bu nə bəladır biz düşmüşük?

Qocanın dilindən “vergi” sözünü eşidən ətrafdakılar özlərini itirdilər. Şeytana lənət oxuyub, kişinin üstünə çımxırdılar.

– Əstəğfürullah, qoca! Padşahımız Allahın valisidir, onun adını haramatla bir hallandırma…

Qoca yaralı aslan kimi səsini daha da qaldırdı:

– Əgər padşah Allahın valisidirsə, onda bir zəhmət çəksin, haramatdan bizi xilas eləsin. Biz də sələmçiləri yox, padşahı dolandıraq! Kim istəyər gedib sələmçiləri dolandırsın? Hə? Siz istəyərsiz?

Sonra o üsyankar qoca adi rəiyyət görkəmində olan Solaxay padşaha baxdı. Padşah onun çuxura çökmüş, amma qəzəbli gözlərindən özünü itirdi. Qoca sağ əlini açıq şəkildə irəli tutub, padşaha doğru gəldi. Padşahın yanındakı fərraş əlini xəncərə atmaq istəyəndə, padşah onun əlini tutdu. Qoca doğma bir adamı ilı danışırmış kimi, mehriban səslə dedi:

– Ey mənim qardaşım, sən özün üzdən vicdanlı adama oxşayırsan. Əlini vicdanına qoy, de görüm pulun olsa, padşahın xəzinəsinə verərsən, yoxsa haramzada sələmçilərə? Bax, bu ölkədə ortabab bir tacir tapmaq da müşkül olub. Xalq çörəyini itirib, ingilisə-firəngə, kafirlərə hamballıq edirik. Özümüzünkülər də qır-qızıl alverində, sələmçilikdə… hərəsi bir dəstə yığıb başına, qara camaatı adam yerinə qoymur. Belə dərd olar? Əlini vicdanını qoy, özün de, biz yazıqlar nə edək?!

Padşah özü də bilmədən sol əlini qaldırdı, istədi ki, vicdanına qoyub fikirləşsin. Amma əlini bir az sinəsndə, bir az çənəsində, bir az da alnında gəzişdirdi… Vicdanı hardadır, tapa bilmədi. Sonra nə fikirləşdisə, qocaya yaxınlaşıb, onu bağrına basdı və “Düzələr qoca” dedi. Ondan sonra isə Solaxay padşah saraya gedib yeni fərman imzaladı. Bu fərmana görə, ölkədə sələmçilik qadağan olundu, amma padşah öz əyanlarını qorxutmamaq üçün sələmçilik hüququnu ancaq saraya yaxın olan tək-tük adamlara verməyi əmr etdi. Sonra isə keçdi əcnəbi tacirlərin işinə: gömrük haqqı iki-üç dəfə artırıldı, ən varlı əcnəbilər qovuldu, onların malını-mülkünü saraya yaxın olan, güvəndiyi əyanlara qohumluğu çatan şəxslərə verdi. Və beləcə, ölkədə bir neçə günlük də olsa, sevinc və şadyanalıq hökm sürdü. Amma sonra….

Sonrasını padşah belə gözləmirdi. Vergilər hər ay yığılırdı axı, fərman da ötən ayın sonunda verilmişdi. Camaat vergi verməlidir, amma pulları yoxdur. Sələm verəcək adam da tapa bilmirlər. Yavaş-yavaş Solaxay padşah başqa şəhərlərdən vergiyığanların döyülüb qovulduğu xəbərlərini almağa başladı. Hətta bir şəhərdə valinin evini yandırmışdılar. Sonra paytaxtda ara qızışdı. Cavan-cayıl meydana çıxdı. Sən demə, padşahdan incik düşən əcnəbi tacirlər və sələmçilər altdan-altdan ara qarışdırırdı. Və beləcə, bircə ayın içində əliyalın etirazlar silahlı üsyana çevrildi. Cavanlar silah alıb dağlara çıxdılar. Padşahın bitli-birəli ordusu gözüqızmış üsyançılarla bacarmırdı. Orduda olmayan tüfənglər və toplar üsyançılarda görünürdü.  Əcnəbilər həm üsyançılara silah ötürür, həm də padşaha silah satırdı. Padşah da məcbur qalmışdı ki, xəzinəni silah-sursata versin.

Nağıl dili yüyrək olar. Cəmi üç ay içində xəzinə boşaldı, rəiyyətin yarıdan çoxu üsyançıların tərəfinə keçdi. Başçıları da bilinmirdi ki, padşah bir casus göndərib öldürtsün. Onunla qan düşməni olan hər kəs bir üsyançı dəstəsi yaradırdı.

Solaxay padşah bir səhər nə düşündüsə, yenidən təğyiri-libas oldu, bazarda sələmçilərdən gileylənən o qocanı axtarmağa başladı. Axşama qədər axtardı, sonda qocanı şəhərin kənarındakı bir daxmada, xəstə halda yatarkən tapdı. Yorğan-döşəyi olmayan qoca bir yamaqlı gödəkçəni üstünə sərib öskürə-öskürə Əzrayılı gözləyirdi. Yanında qayğısına qalacaq kimsə də yox idi.

Padşah ona yaxınlaşıb dedi:

– Qoca! Məni tanıdınmı? Bax, ölkədə üsyandır. Aləm bir-birinə qarışıb. Padşah nə etsin ki, ara sakitləşsin? Bu haramzadalar ondan necə əl çəkər? Hə, qoca? Səninləyəm…

Qoca öləziyən gözlərini ona yönəltdi, öskürə-öskürə dedi:

– Ay yazıq! Elə bilirsən, sənin padşah olduğunu bilmirdim? Mən səndən qorxmuram daha. Onsuz da ölürəm, amma bil ki, sən də o haramzadalardan birisən. Onları öz haramına şərik etməyincə, səni rahat buraxmayacaqlar. Amma heyif o cavan uşaqlardan… Oyuna gedirlər…

Qoca daha heç nə demədi. Pıçıltı ilə kəlmeyi-şəhadətini oxuyub, gözüaçıq vəziyyətdə canını tapşırdı. Amma padşaha yeni yol da göstərmişdi. Və padşah bu yola düzələrək, sələmçiləri də, əcnəbi tacirləri də özünə şərik etdi. Hamısına hər cür şərait yaratmağa söz verdi, amma bir şərtlə ki, gəlirin əlli faizi onundur. Bu şərt hamını qane edirdi. Sərvət xalqın idi, əsas bölüşməkdirsə, o da baş tutdu.

Və beləcə, Solaxay padşah ölkəni hələ uzun illər, heydən düşüb ölənə qədər idarə etdi. Onun nağılı isə heç vaxt bitmədi. Elə ona görə də, göydən üç alma nədir, bir almanın tumu belə düşmədi.