Mustafa Kemal Atatürk

Mustafa Kemal Atatürk barəsində Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin fikirləri

Nə İngilis himayəsi, nə Amerika mandası altında deyil, o qurtuluşu yalnız hakimiyyəti milliyəyə müstənid, bilakayduşart müstəqil bir Türk dövləti təsis etməkdə görmüşdü. Onun diləyi : ‘Ya ölüm, Ya istiqlal’ idi. Anadolu’ya o bu diləklə geçdi, əfsanəvi İstiklal Harbini başaran baş qəhraman, Çanakkale zəfəri üzərinə, Sakarya ve Dumlupınar kimi zəfər taclarıyla bəzəndi. Tarixin üç böyük imperatorluğunu dizləri altına alaraq istədikləri kimi parçalayan galiblər, bir ovuc Anadolu mücahitləri qarşısında ricata məcbur qaldılar! “Başındakı kumandanı kaçmadıkça, Türk neferi hiç bir zaman kaçmaz” deyən böyük kumandanın sözü doğru çıxdı. Ölüm beratı sevr yırtıldı, istiqlal vəsiqəsi “Lozan” yazıldı. Atatürk, bir millətin halasını yalnız özündəki qüvvətdən gözləmişdir. Bu fikir, onun gəncliyə xitabında bilhassa bəlirtilmiştir. Muazzam əsərinin müdafaasını əmanət ettiği Türk Gencliyinə “ Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur” deyən ATATÜRK’ün Türk kəndlisi ile nəfəri haqqındakı səmimi fikirləri, məlumdur. Ona görə də,

“Memleketin yegane efendisi köylüdür!, Nə mutlu Türküm deyənə ! ”

Bu ən çox təkrarladığı bir şüardır.

Atatürkün həyatından…

• Mustafa Kamal Atatürkə ilk dəfə “Atatürk” deyən Türk Dil Təşkilatının başçısı olub, bir danışığında ona Atatürk deyə xitab edib. Mustafa Kamal da bu sözü çox sevib və özünə soyad götürüb. Amma ona “Ata” deyilməsindən xoşu gəlməzdi.

• Gəncliyindən qalan vərdişlə həyatı boyunca ən çox sevdiyi yemək quru paxlalı plov olub. Şirniyyat sevmirdi, amma hərdən gül cemi yeyirdi.
• Ən böyük arzusu dünya turuna çıxmaq olub. Ən çox xəyal qurduğu işlərdən biri türk dili və tarixi üzərindəki işləri genişlətmək olub.
• Minlərlə kitabı olub. Amma Rəşad Nuri Güntəkinin “Çalıquşu” əsərini həyatı boyunca, hətta cəbhədə belə başucundan ayırmayıb. Hər gün kitabın təsadüfi bir səhifəsini açar və bir neçə səhifə oxuyarmış.• Atlardan sonra ən çox sevdiyi heyvan it olub. “Fox” adını verdiyi iti həmişə yatağının ucunda yatardı. Heyvanları həddindən artıq çox sevib.
• Ən çox sevdiyi rəqs vals olub. Musiqi zövqü müxtəlif olub. Klassik musiqilərdən əlavə, Anadolu melodiyalarını da dinləməyi sevirmiş.
• Köynəklərinin hamısı ağ idi. O, köynəklərini əvvəllər İsveçrədə tikdirib, sonralar isə yerli maldan istifadə etmək kompaniyasına əsasən Bəyoğlunda bir dərziyə tikdirib.
• Kostyumlarının dizaynını həmişə özü hazırlayardı. Göy rəngli kostyum geyinməyi xoşlamırdı.
• Boyu 1,74 m olub. Həyatının son dövrlərinə qədər çəkisi 76 kq olub. Amma sonra xəstəliyi artdıqca çəkisi 46 kq-a qədər düşüb. 43 ölçülü qara laklı ayaqqabı geyərdi.
• Diqqətli və təmiz türkcə danışardı. Ancaq bəzi sözləri Rumeli şivəsiylə tələffüz edərdi.
• Həyatında bir zamanlar çox önəmli yeri olan Mustafa Kamalın evlənməsindən sonra həyatına faciəli şəkildə son qoyan Fikriyə xanımın məzarının harada olduğu bilinmir.
• Həyatının çox hissəsini döyüş cəbhələrində keçirdikdən sonra dövlət başçısı olaraq keçirdiyi illər ona bir təcrid həyatı kimi görünürdü. Çox sevdiyi xalqından və sadə bir vətəndaş həyatından uzaqlaşdığını düşünürdü.
• Səhər yeməyindən xoşu gəlmirdi. Yuxudan duran kimi otağındakı divanın üzərinə bardaş qurub oturur, günün ilk qəhvəsini içir və siqaret çəkirdi.
• Evində, ətrafında, hətta qonaq olduğu evlərdə belə əyri dayanan əşyaları düzəltməsə rahat olmazdı.
• Xəstəliyinin başlanğıcında onu müayinə edən həkim Fissinger gündə neçə paçka siqaret çəkdiyini soruşub. Atatürk “səkkiz” deyib. Həkim məsləhət görüb ki, bundan sonra gün ərzində ancaq bir paçka siqaret çəksin. Bunu eşidən Atatürk gülümsəyərək: “Mən onsuz da gün ərzində ancaq bir paçka siqaret çəkirəm. Bundan sonra bunu sizin icazənizlə edəcəm” deyib.
• Getdiyi şəhər və ya kəndlərdə onun üçün qurban kəsilən heyvanlara baxa bilməzdi. Belə vəziyyətdə ya üzünü çevirər, ya da qurbanın kəsilməsinə icazə vermirdi.
• Liseydə oxuduğu illərdə fransız dilini öyrənməyə başlayıb və sonrakı illərdə də inkişaf etdirib. Bunun nəticəsində zəngin söz ehtiyatı olub.
• Qumar oynamaqdan xoşu gəlmirdi, amma hərdən dostları ilə poker oynayardı. Oyun sonunda isə qazandıqlarını geri qaytarardı.
• Cəbhələrdə düşmənlə qarşı-qarşıya döyüşən biri olaraq ən maraqlı xüsusiyyəti döyüş meydanı xaricində qan görəndə halı pisləşirmiş.
• Bir gün xalq arasında gəzəndə çarşablı bir xanımla qarşılaşır: “Xanım, mənim xatirimə başınızdakı örtüyü açarsızınızmı” deyib. Qadın başındakı yaylığı açaraq, Atatürkün qarşısında əyilib və əllərindən öpüb.
• İdmanı çox sevirdi, hər gün at minir, üzür və bilyard oynayardı.
• Təhsil aldığı müddətdə ən çox müvəffəqiyyət qazandığı fənn riyaziyyat olub.
• Quşları çox sevirdi. Çankaya Köşkündə çoxlu quşları vardı və onları saxlamaq üçün işçisi var idi.
• Yaltaqlığa nifrət edirdi.
• Sonuncu keçirdiyi Yeni il bayramı 1937-ci ildə olub. O, bu bayramı Xarici İşlər Naziri Tofiq Rüştü Aras ilə birgə keçirib və şkafındakı geyimlərinin bəzilərini nazirə hədiyyə edib.

Родился в Салониках 12 марта 1881. При рождении получил имя Мустафа; прозвище Кемаль («Совершенство») получил в военном училище за свои математические способности. Имя Ататюрк («Отец турок») присвоило ему Великое национальное собрание Турции в 1934. Использовал свое положение в армии для политической агитации. Между 1904 и 1908 создал несколько тайных обществ для борьбы с коррупцией в правительстве и армии. Однако во время революции 1908 разошелся во взглядах с лидером младотурок Энвером Беем и отошел от политической деятельности. Участвовал в итало-турецкой войне 1911—1912 и Второй Балканской войне 1913. Во время Первой мировой войны командовал османскими войсками, оборонявшими Дарданеллы от войск Антанты. Как вождь турецких националистов впервые заявил о себе в 1917, когда выступил против попыток Германии вмешаться во внутренние дела страны. После войны не признал унизительной капитуляции султана перед государствами Антанты и раздела Османской империи по Севрскому мирному договору. Время проявить себя в деле пришло после высадки греков в Измире в 1919, когда Ататюрк организовал национальное движение сопротивления по всей Анатолии. Отношения между Анатолией и султанским правительством в Стамбуле были прерваны. В 1920 в Анкаре Ататюрка избрали председателем нового Великого национального собрания. Он создал армию, изгнал греков из Малой Азии, вынудил государства Антанты подписать более справедливый Лозаннский договор, упразднил старый султанат и халифат, основал новую республику. Ататюрк был избран ее первым президентом в 1923 и переизбирался в 1927, 1931 и 1935. Фактически установил режим умеренной диктатуры и проводил политику модернизации и реформирования турецкого государства по западному образцу. Внешняя политика Ататюрка была направлена на достижение полной независимости страны. Турция вступила в Лигу наций и наладила дружественные отношения с соседями, в первую очередь с Грецией и СССР. Умер Ататюрк в Стамбуле 10 ноября 1938.

About Atatürk

Mustafa Kemal Atatürk, the founder of the Turkish Republic and its first President, stands as a towering figure of the 20th Century. Among the great leaders of history, few have achieved so much in so short period, transformed the life of a nation as decisively, and given such profound inspiration to the world at large.

Emerging as a military hero at the Dardanelles in 1915, he became the charismatic leader of the Turkish national liberation struggle in 1919. He blazed across the world scene in the early 1920s as a triumphant commander who crushed the invaders of his country. Following a series of impressive victories against all odds, he led his nation to full independence. He put an end to the antiquated Ottoman dynasty whose tale had lasted more than six centuries – and created the Republic of Turkey in 1923, establishing a new government truly representative of the nation’s will.

As President for 15 years, until his death in 1938, Mustafa Kemal Atatürk introduced a broad range of swift and sweeping reforms – in the political, social, legal, economic, and cultural spheres – virtually unparalleled in any other country.

His achievements in Turkey are an enduring monument to Atatürk. Emerging nations admire him as a pioneer of national liberation. The world honors his memory as a foremost peacemaker who upheld the principles of humanism and the vision of a united humanity. Tributes have been offered to him through the decades by such world statesmen as Lloyd George, Churchill, Roosevelt, Nehru, de Gaulle, Adenauer, Bourguiba, Nasser, Kennedy, and countless others. A White House statement, issued on the occasion of “The Atatürk Centennial” in 1981, pays homage to him as “a great leader in times of war and peace”. It is fitting that there should be high praise for Atatürk, an extraordinary leader of modern times, who said in 1933: “I look to the world with an open heart full of pure feelings and friendship”.


həmçinin bax

Milli Mücadele Döneminde Atatürk, 1919-1923

http://www.bilgibag.com/milli-mucadele-doneminde-ataturk-1919-1923.html

Advertisements

Mustafa Kemal Atatürk” üçün 2 cavab

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma