Bir kasıbın bayram düşüncələri

Yazıma şablon sözlərlə başlayıram: uşaqlığım(ız) ağır keçib. Özümü və ətrafımı dərk etməyə başlayanda SSRİ dağıldı, yeni dövlət yarandı və bu dövlətin yaranması ilə müharibəyə, böhran dövrünə girməsi göz qırpımında baş verdi. Düzdür, tələbəliyimin də ilk illəri kasıblıq içində və kirayədə keçib, amma yaddaşımda ən çox 1995-1996-cı illər iz salıb. Mənimlə həmyaşıd olanların əksəriyyəti razılaşar ki, həmin vaxtlarda bir çox ailə ət nədir, yağ nədir, sadəcə çörək almağa belə pul tapmırdı.

“Dendi” və “Sega” kimi kompyuter oyunları, “Supra” televizorların təzə-təzə ölkədə yayıldığı, bu “nemətlər”dən də əsasən “tuz” balalarının zövq aldığı illər idi. Elə “tuz” sözünü də “Sega” salonlarında öyrəndim. İmkanlı ailələrin ətli-canlı uşaqları dondurmanı iştahla yalaya-yalaya gəlib qapının ağzına toplaşmış kasıb izdihamını yarıb keçir içəri, ciblərindən “qız qalası” deyilən yüzlükləri və ya “nizami” deyilən 500-lükləri atırdı masanın üstünə. Biz kasıblardan kim qıvraq, yaltaqlanmağı yaxşı bacaran idisə, tez keçib həmin “tuz”un yanında otururdu. Biz də həsədlə bu “tuz”un başına yığışıb, “kamputer” oynamasına baxırdı. Hətta bəzən valideynlərimin “kamputer pulu” vədlərinə həvəslənib az qala hər dərsdə 5 almağa çalışırdım, amma bu vədlər çox az-az yerinə yetirilirdi, çünki çox yoxsul yaşayırdıq, atam bir ay işləyir, iki ay da iş axtarırdı.Baxın, bu “kamputer” sevdası biz kasıb uşaqlarının arasından “realist”ləri də çıxardı.

Güclü məhləuşaqları əvvəl biz kasıbları “tuz”lara qarşı qoyur, sonra isə bu “tuz”larla dostlaşıb, onları qoruyurdular. Əvəzində isə “Baküş”, “Sega”, “Plombir” və s. Dərsdən sonra günüm  alüminium və mis yığmaqla keçirdi. Bir dəfə  alüminium satıb, qazandığım pulu “Sega” salonunda qoydum. Evə qayıdanda anamdan yemək istədikdə isə, yavan çörək və həyətdə əkdiyimiz pomidorlardan verdi.. Dedi gözlə, axşam atan gələndə xörək də bişirəcəm. Əvvəl başa düşmədim, amma atam gələndə də evdə xörək bişmədi… və mən o zaman həyatı necə lazımdır dərk etdim.

Ondan sonra “Sega” salonlarına az-az getməyə başladım, “qazandığım” pulu “lotu” uşaqlardan gizlincə corabıma qoyub evə gətirirdim. Həmin illər məktəbdə yazdığımız inşaları yada salanda, dodaqlarım qaçır, başımı yelləyib öz-özümə gülürəm. Təsəvvür edin, evdə ət-yağ almağa pul yoxdur, amma sən Qurban bayramının adətlərindən həvəslə, pafosla cümlələr qoşursan. İnsanların necə bir-birinə yardım etdiyini, necə deyib-gülüb bir-birlərini təbrik etdiklərini yazırsan. İnşadan “5” alıb evə gələndə isə səni tamam başqa əhval-ruhiyyə gözləyir…

Əlbəttə, Qurbanlıq günlərində elə də aciz qalmırdıq. Atamgil 6 qardaş (indi cəmi 3 qardaş qalıblar, atam keçən il dünyasını dəyişib)idilər.. Hər bayramda Coratdakı baba həyətində yığışıb qurban kəsər, öz aralarında bölüşərdilər. Qurban bayramı mənim üçün həm ət demək idi, həm də ailəmizə bir gün üçün yüngüllük, rahatlıq demək idi – zarafat eləmirəm. Az-az ət yeyirdim, ona görə… Bunu indi deməkdən utanmıram. O günləri yada salıb yazmaqdan zövq aldığım da yoxdur. Artıq 2016-cı ildir. 30 yaşım var, atasız gənc atayam, ailə başçısıyam… Bu həyatda elə də çox şeyə nail olmamışam, amma öz biliyim və savadımla ayaqda qalmağa, ailəmi saxlamağa çalışıram. Çətin olsa da, birtəhər bacarıram. Bu 20 ildə mən də, sən də, biz də, siz də çox prosesdən keçdik. Əlimizdən çox şansları qaçırdıq. Yox, yox, yerimizdə saymadıq… Sadəcə, hərdən mənə elə gəlir ki… Getdiyimiz yolda dövrə vurub geriyə qayıdırıq. Yenə oxşar çətinliklər, yenə pessimist əhval-ruhiyyə, həmin böhranlı günlər…

Bayram mədəniyyətdir, mədəniyyətsizlik deyil. Bayram, vəhşi kimi, qanı su yerinə axıtmaq üçün deyil, tarixlərdən süzülüb gələn dəyərləri yaşatmaq, cəmiyyətdə yardımlaşmaq-bayramlaşmaq üçün bir fürsətdir. Bunu unutmayaq… Heç olmasa, bayramlarda dönüb geriyə boylanmağı bacaraq.

Gün o gün olsun ki, bir-birimizə “neçə belə bayramlara çıxasan” deyəndə utanmayaq, ikrah hissi keçirməyək, bayrama necə girdiyimizi düşünəndə köks ötürməyək… Bayramınız mübarək olsun!

Rüfət Əhmədzadə

Qafqaznews.az

 

Advertisements

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma